تصویرِ 1404 صنعت نفت ایران چه رنگی است؟

مجتبی کریمی

عربستان سعودی حدود 5 سال پیش، سندی را برای توسعه و ارتقای بخش نفت وگاز خود در بخش بالادستی ارائه داده است که در آن، چالش ها، اهداف راهبردی، حوزه های هدف فناوری و مأموریت ها تشریح شده است. به بیان دقیق تر، سند منتشر شده، ارائه دهنده استراتژی تحقیق و توسعه در کشور عربستان سعودی برای 20 سال آینده است.

حوزه های هدف فناوری براساس تحلیل نقاط قوت-ضعف، فرصت- تهدید تعریف و جهت اطمینان از اجرایی شدن این استراتژی، نظامی به منظور پایش مراحل اجرایی و همچنین بروزکردن متناوب آن ارائه شده است. تمامی مولفه های این استراتژی در راستای خلق ارزش در عربستان و با هدفی که برتری و شایستگی فناورانه در کشف و تولید هر قطره از نفت و گاز با رویکردی زیست-محیطی دنبال میکند، تعیین شدند. به طور مشخص، این طرح، روی 11 فناوری پیشرفته و راهبردی اولویت دار تمرکز کرده است.

همچنین در سند منتشر شده این کشور، ارائه پارامترهایی با عنوان نوآوری های راهبردی جهت اجرای هرچه بهتر این برنامه ارائه شده است.

از این دست اسناد استراتژی تحقیق و توسعه فناوری در صنعت نفت بویژه در بخش بالادستی در کشورهای توسعه یافته نظیر ژاپن، نروژ، برزیل و آمریکا منتشر شده که نگارنده در نشریات معتبر صنعت نفت به شرح تفصیلی برخی از آنها پرداخته است.

حال سوال این است که جایگاه فناوری صنعت نفت ایران و خصوصا استراتژی توسعه فناوری در بخش بالادستی صنعت نفت ایران کجاست؟ سند استراتژی تحقیق و پژوهش فناوری صنعت نفت ایران چگونه تدوین شده و در چه مرحله ای قرار گرفته است؟ و اینکه تاکنون چند سند پیرامون استراتژی و برنامه های توسعه فناوری در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز ایران منتشر شده است؟

از زمان تدوین سند چشم انداز 20 ساله، بیش از ده سال میگذرد. در این سند و سند مرتبط با چشم انداز در بخش نفت و گاز، تصوير مطلوب آينــده صنعت نفت و گاز اينگونه ديده شده است:

• جايــگاه اول فناوري نفت و گاز در منطقه

• دوميــن توليد كننده نفت اوپك با ظرفيت 7 درصد از تقاضاي بازار جهاني

• ســومين توليــد كننــده گاز در جهان

پیرامون بند اول چشم انداز، تاکنون چه برنامه ها یا اسنادی برای رسیدن به جایگاه اول فناوری منتشر شده است؟ به عبارتی دیگر، آیا تعریف مشخصی از "جایگاه اول فناوری" ارائه شده و یا نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت در اینباره تعیین شده است؟

دیگر آنکه مفاهیم کلیدی اقتصاد مقاومتی نظیر مفاهیم "درونزا و برون نگر" در مورد جایگاه اول فناوری چگونه تعیین و تفسیر میشود؟

بدون شک عنایت ویژه به برنامههای کلان و به بیان بهتر استراتژیهای توسعه در صنعت نفت، جهت دستیابی به اهداف چشمانداز و همچنین برنامه ششم در حوزه صنعت نفت امری لازم و ضروری است. از همین منظر توسعه فناوری از اهداف اساسی صنعت نفت بهشمار رفته و یکی از پیشنیازهای توسعه فناوری در یک صنعت یا کشور، تعیین اولویت ها و استراتژی های فناوری باتوجه به تواناییهای آن صنعت یا کشور است.

مخلص کلام آنکه، برای اینکه بتوانیم از اکنون به درک درستی از تصویر 1404 صنعت نفت ایران برسیم لازم است:

دقیقتر و با برنامه تر حرکت کنیم.

جهت تدوین استراتژی توسعه فناوری دست بکار شویم و گام هایمان را علمی تر و محکمتر برداریم.

پس از آگاهی دقیق از توانمندیهای شرکتهای مرتبط با صنعت نفت خودمان(بویژه در بخش بالادستی) و همچنین بازار صنعت نفت خاورمیانه و جهان، دستکم در 10 حوزه هدف فناوری تمرکز کنیم. بهترین مسیر را ترسیم کنیم و با بستن محکم کمربندهایمان، طی مسیر کنیم.

با این امید و باور حرکت کنیم که در سال 1404 (10 سال بعد) دنیای کنونی در 5 حوزه فناوری نفت و گاز، فناوری ایرانی و یا شرکت ایرانی را به عنوان بهترین ارائه کننده آن تخصص و یا خدمت بشناسد.

شاید اگر چنین شود آن موقع میتوانیم سرمان را بالا بگیریم و محکم بگوییم: به جایگاه اول فناوری در خاورمیانه با رویکردی درونزا و برون نگر دست یافته ایم.

به امید آنروز.

ایمیل:[email protected]

اخبار نفت ایران...